Erfðanefnd landbúnaðarinsÍslenskir ræktunarstofnar
Senda fyrirspurn
Minnka letur
Stækka letur
In English

Tenglar

LANDSÁÆTLUN 2014-2018

ERFDALINDASETUR LBHÍ

 

STEFNUMÖRKUNARÁÆTLUN

ERFÐANEFNDAR 2009-2013

 

MÁLÞING ERFÐANEFNDAR OKT 2010

 

NordGen

 

GLOBALDIV

 

ELBARN

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Íslenskir ræktunarstofnar

Í ritinu Nytjaplöntur á Íslandi 2009 er listi yfir yrki sem mælt er með til ræktunar hér á landi. Þar má finna eftirfarandi sex nafngreinda stofna ræktartegunda sem hafa verið valdir eða kynbættir á Íslandi:

 

 

Vallarfoxgrasið er nýtt sem túngras en beringspunturinn, túnvingullinn og lúpínan nær eingöngu til uppgræðslu lands.

Til kornræktar eru nefnd fjögur byggyrki:

 

Fyrrnefndu tvö yrkin eru tveggja raða en tvö síðarnefndu sex raða.

Í Nytjaplöntum er einnig að finna tvo nafngreinda stofna af gulrófu (Brassica napus var. rapifera), en það eru Maríubakkarófa og Sandvíkurrófa.

 

Varðveislugildi

Tvímælalaust verður að telja þann gróður, sem hefur aðlagast túnanotkun hér á landi, verðmæta erfðaauðlind fyrir íslenskan landbúnað. Hér ber að nefna vallarfoxgras, háliðagras, vallarsveifgras, há og skriðlíngresi, túnvingul, snarrót og hvítsmára.

Hávingull, axhnoðapuntur og rauðsmári hljóta einnig að teljast með þar sem slæðingar þeirra hafa vaxið á sama stað í langan tíma.

Þrátt fyrir að aðrar tegundir grasa og tvíkímblöðunga séu algengar í gömlum túnum verður þó ekki litið svo á að þessar tegundir hafi sjálfstætt varðveislugildi.

 

Með aðild að Norræna genbankanum (NordGen, áður NGB) hefur Ísland mjög góðan aðgang að varðveislu erfðahópa fræplantna. Á vegum NordGen hefur verið safnað fræi af gömlum túnum á kerfisbundinn hátt, og nú eru varðveittir þar erfðahópar sem eru ýmist skráðir sem yrki, landsstofn eða villtir eða hálfvilltir í skrám NordGen.

Hjá NordGen eru nú ennfremur varðveitt hin nafngreindu vallarfoxgrasyrki Korpa, Adda  og Snorri, beringspuntsyrkið Nor-Coast, alaskalúpínuyrkið Mela, byggyrkin Skegla og IsKria auk eldri kynbótaefniviðar ásamt tveimur gulrófuyrkjum, Maríubakkarófu og Sandvíkurrófu.

 

Í rannsóknum Guðna Þorvaldssonar sem gerð var árið 1994 kemur fram að verulegur hluti túna í fullri notkun er mjög gamall. Þar reyndust tún eldri en 30 ára (seinast bylt fyrir 1960) vera 26% eða um 30.000 ha. Hver staðan er nú er óljóst en áreiðanlega hafa mörg þeirra verið unnin síðan því mikil aukning hefur verið í sáðvöruinnflutningi á allra síðustu árum.

Ekki er talin bráð hætta á því að „gömlu túnin“ hverfi en búháttabreytingar geta þó haft skjót áhrif.

Gróðurfar gamalla túna hefur gengið í gegnum margskonar hremmingar. Söfnun fyrir NordGen hefur einkum beinst að þessum túnum. Fræsöfnun á tilteknum tíma er augnabliksmynd af ástandi sem getur verið gjörbreytt að skömmum tíma liðnum. Til að halda þeim breytileika til haga er nauðsynlegt að túnum sé í einhverjum mæli haldið við.

 

Heimild: Erfðanefnd landbúnaðarins (2009). Íslenskar erfðaauðlindir – Landsáætlun um verndun erfðaauðlinda í íslenskri náttúru og landbúnaði 2009-2013. Reykjavík: Erfðanefnd Landbúnaðarins.

Byggir á LiSA - Eskill, Sharepoint, Veflausnir og Vefumsjónarkerfi

Samstarfsaðilar

 


Leit

Leitarvél